Tongrolletjes in maderasaus

“Ik ben bijna veertig en heb een gezin. Werken is belangrijk voor mij. En dus wil ik Nederlands leren. Om te kunnen werken”, zegt Muhanad. De VDAB-opleidingen Nederlands op de werkvloer zijn erg functioneel en gericht op de taken die de anderstalige cursisten elke dag uitvoeren. Maar niet alleen de anderstaligen spannen zich in om communicatieproblemen te vermijden.
TEKST: Timothy Vermeir – FOTO: Ivan Mervillie

“Ik ben bijna veertig en heb een gezin. Werken is belangrijk voor mij. En dus wil ik Nederlands leren”

Muhanad

Irakees

Neen, het is niet haar doel om haar cursisten alle nuances van het Nederlands bij te brengen. Als instructeur Nederlands op de werkvloer bij VDAB is Ilze Meuleman in eerste instantie gefocust op het Nederlands dat mensen nodig hebben om op het werk te kunnen functioneren. Vandaag is dat de werkvloer van Culinor, Gents producent van kant-en-klaarmaaltijden.

“Mensen moeten een basiskennis Nederlands hebben als ze hier aan de cursus starten. Is die er niet, dan zullen we ze eerst begeleiden naar het CVO of Leerstad. Wij focussen op het Nederlands dat nodig is op de werkvloer.”

Bashir werk bijna vier jaar bij Culinor. Hij heeft de basisopleiding bij Leerpunt gevolgd. “Voor mij … spreken is moeilijk”, klinkt het aarzelend. Hoeveel hij hier van Ilze wil leren? “Zoveel als ik kan”, zegt hij met een lach.

Talige doelstellingen

Voor de cursisten zijn er steeds concrete 'talige doelstellingen', zoals ze in het jargon worden genoemd: wat moet een medewerker kunnen begrijpen, zeggen, lezen of schrijven om zijn job naar behoren te kunnen doen? Dat hangt uiteraard samen met het werk: wie aan de slag gaat in de fruitpluk komt al een heel eind met een veel beperktere woordenschat dan wie werkt in een bedrijf met complexe processen en vele verschillende handelingen.

Hier bij Culinor is het belangrijk om te weten welke groenten er in de kant-en-klaarmaaltijd gaan, dat spinazie niet hetzelfde is als andijvie, en dat er een groot verschil is tussen tongrolletjes en tong in maderasaus. “Begrijpen is hier het belangrijkste”, zegt Bashir.

“Mijn Nederlands is niet genoeg om vloeiend te spreken”, vertelt Muhanad, ondertussen bijna drie jaar aan de slag bij Culinor. Hij legt uit dat hij negen jaar lang journalist was in Irak, dat hij een hoog diploma heeft behaald, maar dat het niet zijn eerste doel is om perfect Nederlands te leren. “Ik ben bijna veertig en heb een gezin. Werken is belangrijk voor mij. En dus wil ik Nederlands leren. Om te kunnen werken.” Pas als dat lukt, zal hij kijken of hij nog bijkomende lessen zal volgen.

Een opleiding Nederlands op de werkvloer start altijd vanuit een analyse van het probleem: Ilze praat met de anderstalige medewerkers én met de Vlaamstalige omgeving om zo de 'talige problemen' te kunnen identificeren. Want terwijl de supervisor misschien klaagt dat de anderstalige hem niet begrijpt, zal de anderstalige medewerker op zijn beurt misschien zeggen dat er te snel wordt gesproken, of te veel in het dialect. “Dat zijn de twee klassieke klachten”, zegt Ilze.

Hinder

“Mijn probleem: ik begrijpen de chef niet altijd”, illustreert Thomas. De werkwoordvorm die hij gebruikt, is niet altijd de juiste, maar dat weerhoudt hem er niet van te zeggen dat er weleens wat verkeerd gaat, net omdat hij zijn leidinggevende niet altijd goed heeft begrepen.

Bij Culinor gaan de doelstellingen van de taalopleiding verder dan de functionele communicatie tussen leidinggevende en medewerkers. Ilze werkt er ook aan het begrip van het evaluatieformulier dat door de personeelsdienst wordt gebruikt en ze bekijkt met haar cursisten de manier waarop verlof moet worden aangevraagd. “We leren de mensen hier ook om aan te geven dat ze iets niet hebben begrepen en gaan in op het voeren van eenvoudig evaluatiegesprek. Ook de articulatie door de anderstaligen is belangrijk: vaak kennen ze het woord, maar spreken ze het niet helemaal correct uit.”

De moeilijkste dingen zijn hier zoals in vele andere bedrijven: woorden als 'vorige' en 'volgende', de 'meeste' en de 'minste', 'met' en 'zonder', 'in' en 'op'. “Wat ook moeilijk is, is dat er vaak verschillende woorden worden gebruikt voor hetzelfde: een injectie is een prik, een spuitje of soms ook een 'pikuur'”, legt de instructrice uit. “Dergelijke klassieke moeilijkheden integreren we in de lessen.” Het is ook een belangrijke tip voor de Nederlandstalige omgeving: één ding, één woord.

Graag traag

Die lessen – idealiter twee maal twee uur per week – gebeuren zo weinig mogelijk in een klaslokaal en zo veel als het kan op de werkvloer, in het magazijn, in de kantoren. Omdat bij Culinor het werk moeilijk te combineren valt met de cursus, moet Ilze hier wel uitwijken naar een vergaderlokaal. “Vroeger werden de anderstaligen uit de werkcontext gehaald en kregen ze les in een apart lokaal. De les eindigde aan de deur. Tegenwoordig gaan we op de werkvloer en kijk ik waar het verkeerd loopt met de communicatie”, legt Ilze de moderne aanpak uit. “Vandaag gaan we de twee kanten bespelen – óók de Vlaamstalige omgeving van de anderstaligen.”

De Nederlandstalige collega's krijgen van Ilze een 'Help-Module'. “We ondersteunen de omgeving met een aantal tips”, legt ze uit. “Geef korte instructies, bijvoorbeeld. En stel de juiste controlevragen. Als je vraagt 'begrijp je?', zal iedereen 'ja' antwoorden. Je kunt mensen beter laten herhalen wat je hebt gezegd. En trager praten zonder dialect te gebruiken lost eigenlijk al 80 procent van de problemen op.”

Het gekende Obusios-filmpje van Man Bijt Hond dient daarbij als voorbeeld van wat verkeerd kan lopen – dialect praten, maar ook woorden als 'obus' trachten in een andere taal te zeggen – maar ook van de best practices: visualiseren wat je zegt, klanknabootsingen gebruiken, je uitleg geven op de relevante plaats.

“Nederlands is moeilijk”, geeft Nana toe. Of zijn collega's dan trager praten als ze het tegen hem hebben? “Soms…” “Die collega's zijn het ook nog maar aan het leren”, besluit Ilze.

TEKST: Timothy Vermeir – FOTO: Ivan Mervillie

“Deze website maakt gebruik van bestanden (zoals cookies) en andere technologieën. Door verder te surfen stemt u in met het gebruik hiervan."
Meer informatie

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close